Memento mori синоним

Синонимы: А   Б   В   Г   Д   Е   Ё   Ж   З   И   Й   К   Л   М   Н   О   П   Р   С   Т   У   Ф   Х   Ц   Ч   Ш   Щ   Ы   Э   Ю   Я  

Наверх ↑
Словарь синонимов  |  Ассоциации  |  Словарь антонимов  |  Фонетический разбор слова онлайн  |  Морфемный разбор  |  Толковый словарь  |  Слова из букв

• Средняя частота фразы «memento mori» на миллион употреблений: 163 раза. Букв/символов: 12.
• Поиск занял 0.013 сек. Вспомните, как часто вы ищете, чем заменить слово? Добавьте sinonim.org в закладки, чтобы быстро искать синонимы, антонимы, ассоциации и предложения.

Случайное: орлом, хлещущий, шикавший

Пишите, мы рады комментариям

• О нас
• Словарь антонимов
• Словарь паронимов
• Словарь ударений
• Словарь морфологии
• Словари
• Регистрация
• Вход

Можно найти больше синонимов, нажимая на слова.

Частое повторение одинаковых слов (тавтология) делает речь скучной и однообразной. Спасти положение могут синонимы. Это слова, близкие по смыслу, но разные по звучанию. Используйте их, и ваши тексты станут ярче.

Если вам нужно подобрать синонимы к слову «мементо мори», вы попали по адресу. Мы постарались собрать все близкие по значению слова и словосочетания на этой странице и сделать доступными для использования. В русском языке в качестве синонимов к слову чаще всего используются: помни о смерти, memento mori. Всего в словаре 2 синонимов.

Слово «мементо мори» имеет как синонимы, так и антонимы. Они диаметрально противоположны по значению, но относятся к той же лексической группе и выполняют похожие функции в предложении.

Если вы часто ищите, чем заменить слово, добавьте synonyms.su в закладки. Это поможет сэкономить время и силы, избежать нелепых ошибок.

Рейтинг слова «мементо мори» :
00

Страница обновлена: 27.07.2019

Другие слова на букву м

Синонимы к словам и словосочетаниям на букву:

• Средняя частота слова «мементо мори» 30. Количество букв: 11.
• Искалась форма слова «мементо мори»
• Поиск «мементо мори» занял 0.009 сек.
• Добавьте synonyms.su в закладки ( нажав Ctrl+D ), чтобы найти Синонимы.

Вверх ↑

• 1
  Memento mori
  
  

  Помни о смерти.

  Время — тиран, от прошедшего оставляет тень, а будущему едва-едва приподнимает завесу. Пройдут столетия, и новый год навеет кому-нибудь те же мысли, те же мечты. Где я буду тогда? Будем ли мы так же вместе, Nathalie? Новый год есть периодическое memento mori.

  Несколько дней — она ходила кротко печальная, изображая всем своим видом отречение от благ земных. Все в ней говорило: memento mori. С.

  Когда мы забываемся и начинаем мнить себя бессмертными, сколь освежительно действует на нас сие простое выражение: memento mori!

  После так быстро последовавших одна за другой смертей сына и мужа она [ графиня ] чувствовала себя нечаянно забытым на этом свете существом, не имеющим никакой цели и смысла. Она ела, пила, спала, бодрствовала, но она не жила… Это состояние старушки понималось всеми домашними, хотя никто никогда не говорил об этом и всеми употреблялись всевозможные усилия для удовлетворения этих ее потребностей. Только в редком взгляде и грустной полуулыбке, обращенной друг к другу между Николаем, Пьером, Наташей и графиней Марьей, бывало выражаемо это взаимное понимание ее положения. Но взгляды эти, кроме того, говорили еще другое; они говорили о том, что она сделала уже свое дело в жизни, о том, что она не вся в том, что теперь видно в ней, о том, что и все мы будем такие же и что радостно покоряться ей, сдерживать себя для этого когда-то дорогого, когда-то такого же полного, как и мы, жизни, а теперь жалкого существа. Memento mori, — говорили эти взгляды.

  Я буду ежедневно являться к вам бледный, расстроенный. Я наведу на вас тоску. Откажете от дому — стану бродить под окнами, встречаться с вами в театре, на улице, всюду, как привидение, как memento mori.

  Франц, больной с похмелья, лениво таскал свои больные ноги по палубе, яростно тряся колокольчиком. Memento mori — сказал командир, когда мы сошлись на этот призыв в кают-компанию к обеденному столу…

  Чайковский прославляет жизнь всегда через какой-то грустный флер. Музыка Чайковского есть в высшей степени изящный мир человеческих чувств с постоянным memento mori.

  □ Агрессоров можно привести в чувство только одним способом: надо, чтобы у них не осталось сомнений в том, что если они решатся развязать новую войну, то повсюду — и на фронте, и в тылу — против них поднимется грозная сила, которая не даст им уйти от справедливого возмездия. Эта сила должна постоянно напоминать врагам мира; мементо мори! — Помни о смерти! Если начнешь войну, — будешь повешен, как были повешены гитлеровские вожаки в Нюрнберге! Преступления против человечества не остаются без наказания.

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Memento mori

• 2
  Memento mori
  
  

  помни о смерти

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Memento mori

• 3
  Memento mori
  
  

  Latin Quotes (Latin to English) > Memento mori

• 4
  memento mori
  
  

     recuerda que has de morir; recuerda que eres mortal;

  Locuciones latinas > memento mori

• 5
  Mater memento mori
  
  

  Latin Quotes (Latin to English) > Mater memento mori

• 6
  Memento
  
  

  Помни.

  После победы над Пугачевым Зимний дворец вновь позабыл о народе. И я не знаю, когда б о нем вспомнили опять, если бы он не напомнил о своем существовании своим господам, поднявшись единой громадой в 1812 году, отвергнув освобождение от крепостного права, предложенное ему на остриях чужеземных штыков, и отправляясь в то же время умирать, чтобы спасти отечество, не давшее ему ничего, кроме рабства, вырождения, нищеты и забвения со стороны Зимнего дворца. То было второе memento русского народа.

  Только то хранится, что ядовито и жестоко; а прекрасное, вдохновенное и полное широкого покоя, как эфирное масло, улетает, оставляя неопределенное благоухание. Для того только хранится многое, чтоб при первой буре все выбросить, как упрек, как memento страданий, потерь.

  Я сам внутри чувствую, что она [ репутация ] не вполне заслужена, что знают только хорошее мое и видное, а дурное и тайное остается неизвестным. С другой стороны, это значение имени, которое носишь, служит некоторым предохранительным средством; оно обязывает и во всяком случае служит добрым memento. Но я никак не мог проехать incognito. Некоторые узнали меня или по карточкам, или потому, что видали на публичных заседаниях Общества Словесности; одним словом, везде становилось известным, что едет редактор, что я именно хотел позабыть.

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Memento

• 7
  Memento vivere
  
  

  Помни о жизни.

  Аскет, требующий строгого целомудрия, насилует человеческую природу; точно так же насилует ее врач, требующий уничтожения водки на том основании, что на свете есть пьяницы. Гете дал новому мировоззрению прекрасный лозунг: memento vivere! (помни, что нужно жить!) (Молешот).

  Вторая половина стихов Брюсова — «трагедия сладострастия» — неотделима от первой — (любовь к жизни) — никаким внешним анализом — именно вследствие жизненной цельности обеих. Единственным ключом, размыкающим ту и другую, может быть лозунг «memento vivere».

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Memento vivere

• 8
  Memento patriam
  
  

  Помни о родине.

  В Неаполе в 1848 году я впервые прочитал «Антона Горемыку», простую историю крестьянина, преследуемого бурмистром за то, что он, под диктовку других крестьян, написал на него жалобу помещику. Это memento patriam было особенно тягостным в разгар революционных событий в Италии, под сладостными и ласкающими порывами ветра с Средиземного моря.

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Memento patriam

• 9
  Memento servitudinem
  
  

  Помни о рабстве.

  Чтобы кто-нибудь не слишком увлекся мягкими формами и добротой императора [ Александра I ], с каждым годом после войны растет черное memento servitudinem — Аракчеев, гадкий, желтый, оскорбительный, на ворохе розг, окруженный трупами засеченных поселенцев.

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Memento servitudinem

• 10
  Vivere memento
  
  

  Вчера получил весть о кончине Михаила Федоровича Орлова. Горе и пуще бездейственная косность подъедает геркулесовские силы, он, верно, прожил бы еще лет 25 при других обстоятельствах. Жаль его — Memento mori в одном отношении и vivere memento в другом.

  «Humanitas, humaniora» [ — авт. ] раздавалось со всех сторон, и человек чувствовал, что в этих словах, взятых от земли, звучит vivere memento, идущее на замену memento mori, что ими он живыми узами соединяется с природой.

  Только жизнью может быть оправдана смерть. Пусть же жизнь каждого из нас будет таким оправданием, пусть будет наша жизнь яркой, красочной, широкой — и тогда вопрос о смысле жизни будет решен в самой жизни, в вечно текучей действительности. Для этого надо каждую минуту, каждый миг отвечать на призыв жизни, на тот ее призыв, который Герцен выразил словами: vivere memento.

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Vivere memento

• 11
  Помни о смерти
  
  

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Помни о смерти

• 12
  A realibus ad realiōra
  
  

  От реального к реальнейшему.

  В эстетических исследованиях о символе, мифе, хоровой драме, реалиоризме (пусть будет мне позволено употребить это словообразование для обозначения предложенного мною художникам лозунга: «a realibus ad realiora», т. е. от видимой реальности и через нее — к более реальной реальности тех же вещей, внутренней и сокровеннейшей) — я подобен тому, кто иссекает из кристалла чашу, веря, что в нее вольется благородная влага, — быть может, священное вино.

  Лев Толстой есть memento mori современной культуры — и memento vivere тому символизму, который, завещая художнику восходить от реального к реальнейшему (a realibus ad realiora), имеет в себе силу веры обратить лицо к земной действительности и, посылая в нее деятеля и творца жизни, низводя его к реальному после странствий в мире высших реальностей (ad realia per realiora), напутствовать его напоминанием: да будет низшее, как высшее, и реальное, как реальнейшее (realia sicut realiora).

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > A realibus ad realiōra

• 13
  Cárpe diém
  
  

  «Лови день»,

  Гораций, «Оды», I, 11:

  Tú ne quáesierís, scíre nefás, quém mihi, quém tibi

  Fínem dí dederínt, Léuconoé, néc Babylónios

  Témptarís numerós. Út meliús quídquid erít, pati.

  Séu plurís hiemés séu tribuít Júppiter últimam,

  Týrrhenúm: sapiás, vína liqués et spatió brevi

  Spém longám resecés. Dúm loquimúr, fúgerit ínvida

  Áetas: cárpe diém, quám minimúm crédula póstero.

  Не расспрашивай ты, ведать грешно, мне и тебе какой,

  Левконоя, пошлют боги конец, и вавилонские

  Числа ты не пытай. Лучше терпеть, что бы ни ждало нас, —

  Дал Юпитер в удел много ль нам зим, или последнюю,

  Бурей. Будь же мудра, вина цеди. Долгой надежды нить

  Кратким сроком урежь: мы говорим, время ж завистное

  Мчится. Пользуйся днем, меньше всего веря грядущему.

  (Перевод С. Шервинского).

  ср. «Оды», I, 9, 13-16:

  Quid sít futúrum crás, fug quáerer(e): et

  Áppóne; nec dulcés amóres

  Spérne puér, neque tú choréas.

  Что будет завтра, бойся разгадывать,

  И каждый день, судьбою нам посланный,

  Считай за благо. Не чуждайся

  Ласки любовной и пляски, мальчик.

  (Перевод С. Шервинского)

  ср. Овидий, «Наука любви», III, 65-66:

  Útendum (e)st aetáte, citó pede lábitur áetas:

  Néc bona tám sequitúr, quám bona príma fuít.

  Молодость быстро летит: лови уходящее время.

  День миновавший всегда лучше, чем нынешний день.

  Carpámus dúlcia: nóstrum (e)st Quód vivís: cinis ét manés et fábula fíes

  Не прощаю себе какой-то рассеянности во все время твоего здесь пребывания. Можно было бы отвести душу хоть одним душевным разговором, но мы едва и поздороваться успели. То же будет и с жизнью. Проведем всю в сборах жить. Теперь твержу горацианское «carpe diem», но тебя уже нет.

  Вот две самых главных утехи моей жизни (он указал на бутылку и на большой том Горация, лежащий на столе), я стар, это правда, но что за беда? Тем больше у меня причин радоваться оставшимся крохам жизни, как советует мой друг Флакк… «Carpe diem quam minimum credula postero».

  Легкий шепот удивления, прерываемый более или менее шутливыми замечаниями, как полупрозрачный туман носился над всей этой толпой молодежи, полной сил и энергии для предстоящих трудов, склонной к мечтам и шуткам и готовой до самого утра погрузиться в опьяняющий вихрь веселья, забыть на сегодня все, кроме классического: carpe diem.

  Когда у человека только и осталось в жизни, что его обед, его бутылка, его сигара и те мечты, что они дарят ему, — доктора непременно норовят отнять все это. Нет уж! Carpe diem. Пока жив, пользуйся жизнью.

  Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Cárpe diém

• 14
  carpe díem
  
  

  / carpe díem, memento mori

     aprovecha el presente; aprovecha el día presente; goza de la vida, que es corta; a vivir que son dos días; vive el momento, recuerda que has de morir

  Locuciones latinas > carpe díem

• 15
  aecus
  
  

  aequus ( aecus, Pac. 32 Rib.; Lucr. 5, 1023 Lachm. and Munro; AIQVOS, S. C. de Bacch. 1. 26), a, um, adj. [formerly referred to EIKÔ, eoika, but Pott connects it with Sanscr. ēka = one, as if properly, one and uniform; others consider it as akin to aemulor, q. v.].

  I.

  A.. Of place, that extends or lies in a horizontal direction, plain, even, level, flat (esp. freq. in the strategic descriptions of the histt.;

  syn.: planus, aequalis, aequabilis, par, similis, justus): locus ad libellam aequus,

  level, Varr. R. R. 1, 6 fin.:

  aequus et planus locus,

  Cic. Caec. 17 fin.:

  in aequum locum se demittere,

  Caes. B. G. 7, 28: legio, quae paulo aequiore loco constiterat, id. ib. 7, 51:

  in aequum locum deducere,

  Sall. J. 42 (cf. in Gr. eis to isoW katabainein, Xen. Anab. 4, 6, 18).— Trop.:

  sive loquitur ex inferiore loco sive aequo sive ex superiore,

  i. e. before the judges, sitting on raised seats, or in the Senate, or in the assembly of the people from the rostra, Cic. de Or. 3, 6, 23:

  meos multos et ex superiore et ex aequo loco sermones habitos cum tuā summā laude,

  from the tribune, and on private matters, id. Fam. 3, 8.—In the histt., sometimes subst.: aequum, i, n., with a gen., level ground, a plain:

  facilem in aequo campi victoriam fore,

  Liv. 5, 38:

  ut primum agmen aequo, ceteri per acclive jugum insurgerent,

  Tac. Agr. 35:

  in aequum digredi,

  id. ib. 18:

  in aequo obstare,

  id. ib. 36; id. H. 4, 23.—Also, an eminence, if it rises without inequalities:

  dum Romanae cohortes in aequum eniterentur,

  up the slope, Tac. A. 2, 80.—As a level place is more favorable for military operations than an uneven one, aequus has the signif.,

  B.

  1.

  Of place:

  locum se aequum ad dimicandum dedisse,

  Caes. B. C. 3, 73:

  etsi non aequum locum videbat suis,

  Nep. Milt. 5, 4:

  non hic silvas nec paludes, sed aequis locis aequos deos,

  Tac. A. 1, 68. —

  2.

  Of time: judicium aequiore tempore fieri oportere, more propitious, Cic. Corn. Fragm. ap. Ascon. p. 72:

  et tempore et loco aequo,

  Liv. 26, 3:

  tempore aequo,

  Suet. Caes. 35.—

  3.

  In gen., of persons or things (freq. and class.), favorable, kind, friendly, benevolent, etc.; constr. absol. with dat., or in and acc. (in poets in with abl.).

  (α).

  Absol.:

  consequeris, ut eos ipsos, quos contra statuas, aequos placatosque dimittas,

  Cic. Or. 10, 34:

  nobilitate inimica, non aequo senatu,

  id. Q. Fr. 2, 3 med.:

  meis aequissimis utuntur auribus,

  id. Fam. 7, 33:

  oculis aspicere aequis,

  Verg. A. 4, 372:

  O dominum aequum et bonum,

  Suet. Aug. 53:

  boni et aequi et faciles domini,

  id. Tib. 29.—

  (β).

  With dat.:

  aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit,

  Ov. Tr. 1, 2, 6; id. A. A. 2, 310.—

  (γ).

  With in and acc.:

  quis hoc statuit, quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Maevium,

  Cic. Quint. 14.—

  (δ).

  With in and abl.:

  victor erat quamvis, aequus in hoste fuit,

  Prop. 4, 18, 28.—Hence,

  4.

  aequus, i, m. subst., a friend:

  ego ut me tibi amicissimum esse et aequi et iniqui intellegant, curabo,

  both friends and enemies, Cic. Fam. 3, 6 fin.:

  aequis iniquisque persuasum erat,

  Liv. 5, 45.

  II.

  That is equal to another in any quality, equal, like; and of things divided into two equal parts, a half:

  aequo censu censeri,

  Plaut. Trin. 2, 4, 92:

  partīs,

  Lucr. 3, 125; so Aur. Vict. Orig. 19, 1; and Vulg. 1 Reg. 30, 24:

  aequa erit mensura sagorum,

  ib. Exod. 26, 8:

  pondera,

  ib. Lev. 19, 36:

  portio,

  ib. 2 Mach. 8, 30:

  aequa dementia,

  Lucr. 1, 705 al.:

  aequā manu discedere,

  to come off with equal advantage, Sall. C. 39; so,

  aequo Marte pugnare,

  with equal success, Liv. 2, 6; Curt. 4, 15, 29; Flor. 4, 2, 48 al.:

  urbs erat in summo nubibus aequa jugo,

  Ov. P. 4, 7, 24:

  aequum vulnus utrique tulit,

  id. M. 9, 719 (cf. id. ib. 7, 803:

  aequales urebant pectora flammae): sequiturque patrem non passibus aequis,

  Verg. A. 2, 724:

  pars aequa mundi,

  Plin. 2, 19, 17, § 81:

  utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, i. e. aeque vicissim amaremus,

  Ter. Eun. 1, 2, 12:

  non tertiam portionem, verum aequam,

  Plin. 3, 1, 1, § 5 al. —Hence the adverbial phrases,

  1.

  Ex aequo, in like manner, in an equal degree, equally ( = ex isou, Hdt., Dem.), Lucr. 1, 854:

  dixit et ex aequo donis formaque probata, etc.,

  Ov. H. 16, 87; 20, 123; id. Am. 1, 10, 33; id. A. A. 2, 682; id. M. 3, 145; 4, 62; Liv. 36, 37:

  adversarum rerum ex aequo socii sunt (Fosi Cheruscis), cum in secundis minores fuissent,

  Tac. G. 36 fin. —

  2.

  In aequo esse or stare, to be equal:

  qui cogit mori nolentem, in aequo est, quique properantem impedit,

  Sen. Phoen. 98:

  ut naturam oderint, quod infra deos sumus, quod non in aequo illis stetimus,

  id. Ben. 2, 29: in aequo ponere aliquem alicui, to make equal, to put on an equality, to compare:

  in aequo eum (Philopoemenem) summis imperatoribus posuerunt,

  Liv. 39, 50 fin. —

  B.

  Morally.

  1.

  Of persons, fair, equitable, impartial in conduct toward others (diff. from justus, just; v. aequitas, II.); constr. absol., with dat.; more rarely with gen.:

  praetor aequus et sapiens,

  Cic. Verr. 2, 4, 65; 2, 5, 59:

  aequissimus aestimator et judex,

  id. Fin. 3, 2:

  praebere se aequum alicui,

  id. Fam. 2, 1:

  absentium aequi, praesentibus mobiles,

  benevolent toward, Tac. A. 6, 36.—

  2.

  Of things, fair, right, equitable, reasonable: ITA. SENATVS. AIQVOM. CENSVIT., S. C. de Bach. 1. 26: et aecum et rectum est, Pac. ap. Non. 261, 13 (Trag. Rel. p. 81 Rib.):

  aequa et honesta postulatio,

  Cic. Rosc. Am. 2:

  quod justum est et aequum, servis praestate,

  just and fair, Vulg. Col. 4, 1:

  postulo primum id, quod aequissimum est, ut, etc.,

  Cic. Clu. 2:

  aequa lex et omnibus utilis,

  id. Balb. 27:

  aequissimis legibus monere,

  Aur. Vict. Caes. 9, 5:

  aequae conditiones,

  Vell. 2, 25; see Fischer, Gr. II. 611.—Hence,

  3.

  ae-quum, i, n. subst., what is fair, equitable, or just; fairness, equity, or justice, etc.: jus atque aequum, Enn. ap. Non. p. 399, 10 (Trag. v. 224 Vahl.):

  utilitas justi prope mater et aequi,

  Hor. S. 1, 3, 98:

  aequi studium,

  Aur. Vict. Caes. 24, 6.—Often with comparatives, more than is right, proper, reasonable:

  lamentari amplius aequo,

  Lucr. 3, 966:

  injurias gravius aequo habere,

  to feel too deeply, Sall. C. 50:

  potus largius aequo,

  Hor. Ep. 2, 2, 215.—Hence, aequum est, it is reasonable, proper, right, etc.; constr. with acc. and inf., in good prose also with dat. pers. and ut, Rudd. II. p. 235, n. 21: nos quiescere aequom est, Enn. ap. Diom. p. 382 P. (Trag. v. 199 Vahl.):

  quae liberum scire aequom est adulescentem,

  Ter. Eun. 3, 2, 25:

  significant Imbecillorum esse aecum misererier omnīs,

  Lucr. 5, 1023:

  non est aequum nos derelinquere verbum Dei,

  Vulg. Act. 6, 2:

  aequius est mori quam auctoritatem imperii foedare,

  Aur. Vict. Epit. 12, 7:

  ut peritis? Ut piscatorem aequomst (sc. perire), fame sitique speque,

  Plaut. Rud. 2, 2, 7; so,

  sicut aequum est homini de potestate deorum timide et pauca dicamus,

  Cic. Imp. Pomp. 16, 47.—In Plaut., with abl.:

  plus vidissem quam med atque illo aequom foret,

  would be becoming in me and him, Plaut. Bacch. 3, 3, 84; id. Rud. prol. 47.—

  4.

  Aequum as subst. very freq. with bonum = aequitas, equitable conduct toward others, fairness, equity, etc.:

  neque quidquam queo aequi bonique ab eo impetrare,

  what is right and just, Plaut. Curc. 1, 1, 65:

  cum de jure civili, cum de aequo et bono disputaretur,

  Cic. Brut. 38:

  ex aequo et bono, non ex callido versutoque jure rem judicari oportere,

  id. Caecin. 23:

  fit reus magis ex aequo bonoque quam ex jure gentium,

  in accordance with justice and equity, Sall. J. 35.— Also without et:

  illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequum bonum tradiderunt,

  Cic. Top. 17.—So also, aequius melius, according to greater equily, Cic. Off. 3, 15; id. Top. 17.—

  C.

  Of a state of mind, even, unruffled, calm, composed, tranquil, patient, enduring (cf. aequitas, II. B.);

  esp. freq. with animus or mens: animus aequos optumum est aerumnae condimentum,

  Plaut. Rud. 2, 3, 71:

  concedo et quod animus aequus est et quia necesse est,

  Cic. Rosc. Am. 50:

  quodadest memento Componere aequus,

  Hor. C. 3, 29, 32:

  tentantem majora, fere praesentibus aequum,

  id. Ep. 1, 17, 24;

  and so, aequam memento rebus in arduis Servare mentem, etc.,

  id. C. 2, 3, 1.—Esp. freq. in the adv. abl.: aequo (aequiore, aequissimo) animo, with even mind, with equanimity, patiently, calmly, quietly, with forbearance: ego, nisi Bibulus adniteretur de triumpho, aequo animo essem, nunc vero aischron siôpan, Cic. Att. 6, 8:

  carere aequo animo aliquā re,

  id. Brut. 6:

  ferre aliquid,

  Nep. Dion. 6, 7; Aur. Vict. Orig. 6, 3:

  accipere,

  Sall. C. 3, 2:

  tolerare,

  id. J. 31:

  quo aequiore animo Germanicus celerem successionem operiretur,

  Suet. Tib. 25:

  testem se in judiciis interrogari aequissimo animo patiebatur,

  id. Aug. 56.—In eccl. Lat. = bono animo:

  aequo animo esto,

  be of good cheer, Vulg. 3 Reg. 21, 7:

  aequo animo (aliquis) est? Psallat,

  ib. Jacob. 5, 13.—Hence: aequi bonique facere aliquid, to regard as fair and reasonable (prop., a gen. of value, Roby, § 1191), to put up with, be content with, submit to, acquiesce in, etc.:

  istuc aequi bonique facio,

  Ter. Heaut. 4, 5, 40: tranquillissimus animus meus totum istuc aequi boni [p. 59] facit, Cic. Att. 7, 7; Liv. 34, 22 fin.:

  aequi istuc faciam,

  it will be all the same to me, Plaut. Mil. 3, 1, 189.—So also:

  aequi bonique dicere,

  to propose any thing reasonable, Ter. Phorm. 4, 3, 32.—Hence, aequē, adv., in like manner, equally, just as = ex aequo, pariter, Gr. isôs, omoiôs (indicating the entire equality of two objects compared, while similiter denotes only likeness):

  eā (benevolentiā) non pariter omnes egemus… honore et gloriā fortasse non aeque omnes egent,

  Cic. Off. 2, 8, 30:

  non possum ego non aut proxime atque ille aut etiam aeque laborare,

  id. Fam. 9, 13, 2:

  universa aeque eveniunt justo et impio,

  Vulg. Eccl. 9, 2.

  1.

  In the comic poets with cum or the comp. abl. (cf. adaeque); in Cic. and good class. authors gen. with et, atque, ac, ac si; less class. with quam, ut, quam ut; in Petr. with tamquam.

  (α).

  Aeque—cum:

  animum advorte, ut aeque mecum haec scias,

  Plaut. As. 2, 2, 66, id. Poen. prol. 47: novi aeque omnia tecum, Ter Phorm. 5, 9, 43. But in Plaut. As. 4, 1, 26, tecum una postea aeque pocla potitet, una belongs with tecum to potitet, and aeque is put absol. (sc. ut tu).—

  (β).

  Aeque with comp. abl.:

  nullus est hoc meticulosus aeque,

  as this person, Plaut. Am. 1, 1, 137:

  qui me in terrā aeque fortunatus erit,

  id. Curc. 1, 2, 51.—

  (γ).

  Aeque—et or aeque— que (as in Gr. ison kai, isa kai, Soph. Oed. Tyr. 611;

  Thuc. 3, 14). nisi aeque amicos et nosmet ipsos diligamus,

  equally as ourselves, Cic. Fin. 1, 20, 67. versūs aeque prima et media et extrema pars attenditur, id. de Or. 3, 50, 192; id. Rosc. Com. 1, 2; so id. Mur. 13, 28; id. Clu. 69, 195, id. Tusc. 2, 26, 62 al.:

  quod Aeque neglectum pueris senibusque nocebit,

  Hor. Ep. 1, 1, 26.—

  (δ).

  Aeque—atque, —ac, —ac si, as… as; as much as, as: vide ne, quem tu esse hebetem deputes aeque ac pecus, is, etc., Att. ap. Cic. Div. 1, 22, 45: pumex non aeque aridus atque hic est senex, Plaut Aul. 2, 4, 18; Ter. Phorm 1, 2, 43; Varr. R. R. 3, 8, 2:

  nisi haberes, qui illis aeque ac tu ipse gauderet,

  Cic. Lael. 6, 22:

  sed me colit et observat aeque atque patronum suum,

  id. Fam. 13, 69; 2, 2; so id. Brut. 71, 248; id. Rosc. Am. 40, 116; Cels. 6, 15; Tac. H. 4, 5; Suet. Caes. 12 al.: aeque ac si. with the subj., just as if. altogether as if:

  Egnatii absentis rem ut tueare, aeque a te peto ac si mea negotia essent,

  Cic. Fam. 13, 43, 3; Auct Her 2, 13, 19: quo factum est, ut jumenta aeque nitida ex castellis educeret ac si in campestribus ea locis habuisset, Nep Eum. 5. 6; Liv. 10, 7, 4; 44, 22, 5 al.—

  (ε).

  Aeque— quam (only in Plaut. and prose writers from the Aug. per.;

  neither in Cic. nor in Cæs.),

  as… as, in the same manner as, as well… as, like, Plaut. Mil. 2, 5, 55;

  nullum esse agrum aeque feracem quam hic est,

  id. Epid. 2, 3, 1:

  nihil aeque eos terruit quam robur et color imperatoris,

  Liv. 28, 26, 14, 5, 6, 11; so 5, 3, 4; 31, 1, 3;

  in navibus posita aeque quam in aedificiis,

  Plin. 2, 81, 83, § 196; so 2, 70, 72, § 180; Tac. A. 14, 38; id. H. 2, 10; 4, 52; Suet. Aug. 64, 89; id. Galb. 4 al.—

  (ζ).

  Aeque—ut, a rare combination, and unworthy of imitation (in authors of the class. per. its reception rests, for the most part, upon false readings for aeque et or aeque ac), as much as, like, cui nihil aeque in causis agendis ut brevitas placet, Plin. Ep. 1, 20, 1 Keil. accinctus aeque ut discinctus, Vulg. 3 Reg. 20, 11. Possidebitis eam (terram) singuli aeque ut frater suus, ib. Ezech. 47, 14:

  idemque proficeret aeque ut rosaceum,

  Plin. 23, 4, 45, § 89, where Jan reads proficeret quod rosaceum. —In Plaut. once aeque—quasi for the class. aeque ac. quem videam aeque esse maestum quasi dies si dicta sit, Plaut. As. 5, 1, 11 Fleck.—

  (η).

  Sometimes aeque—aeque, as well as, as much as. aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque, Hor. Ep. 1, 1, 25:

  aeque discordiam praepositorum, aeque concordiam subjectis exitiosam,

  Tac. Agr. 15.—

  2.

  The comparison is often to be supplied from the whole sentence or context; hence, aeque stands absol. for aeque ac, etc. (ante-class. freq.; also in Cic. and Liv.), equally, as much as, as: eadem oratio non aeque valet, Enn. ap. Gell. 11, 4 (from Eurip. Hec. 295: logos… ou tauton sthenei):

  satin habes, si feminarum nullast quam aeque diligam?

  Plaut. Am. 1, 3, 11: Aetna mons non aeque altus, id. Mil. 4, 2, 73; 4, 7, 10; id. Most. 1, 3, 85, etc.; Ter. Phorm. 3, 3, 32; Cic. Fam. 4, 6, 1; so id. ib. 5, 21; id. Fin. 4, 33, 62:

  aeque sons,

  Liv. 29, 19, 2;

  so 29, 19, 4 al.: aeque non est dubium,

  it is as little doubtful, Plin. 2, 15, 13, § 68.—

  3.

  With omnes, uterque, and definite numerals, to indicate that a thing applies equally to all the objects designated, equally:

  non omnia eadem aeque omnibus suavia esse scito,

  Plaut. As. 3, 3, 51; Ter. Hec. 2, 1, 2; so Cic. Off. 2, 8, 31; id. Fin. 4, 27, 75 al.:

  etsi utrique nostrum prope aeque gratae erant (litterae),

  id. Fam. 13, 18; so id. Quint. 28, 86; Verg. G. 3, 118; Ov. Tr. 3, 8, 33; id. Fast. 1, 226:

  aeque ambo pares,

  Plaut. Men. 5, 9, 60:

  duae trabes aeque longae,

  Caes. B. C. 2, 10; Suet. Aug. 101. —

  4.

  Sometimes absol., with several substantives, alike, equally:

  Tragici et comici Numquam aeque sunt meditati,

  Plaut. Pers. 4, 2, 4. imperium bonus ignavus aeque sibi exoptant, Sall. C. 11.—

  5.

  In Plaut. Capt. 3, 5, 42, nec est mihi quisquam, melius aeque cui velim, melius velle is, perhaps, to be taken together as a phrase, and the comp. considered as used in a restricted sense, as in melius est. Others consider the comp. as used for the simple positive; cf. adaeque.—

  B.

  Justly, with equity:

  mihi id aeque factum arbitror,

  Plaut. Mil. 5, 22 dub. (Ritschl: jureque id factum arbitror).— Comp.: ferro quam fame aequius perituros, more willingly, Sall. H. Fragm.— Sup.:

  aequissime jus dicere,

  Aur. Vict. Epit. 11, 2:

  judicas ut qui aequissime,

  Sid. 15, Ep. 11.

  ► An old adverb.

  form, aequĭter, also occurs: praeda per participes aequiter partita est, Liv. Andr. ap. Non. 512, 31; so Pac. ib., Att. ib., and Plaut. acc. to Prisc. 1010 P.

  Lewis & Short latin dictionary > aecus

• 16
  aequum
  
  

  aequus ( aecus, Pac. 32 Rib.; Lucr. 5, 1023 Lachm. and Munro; AIQVOS, S. C. de Bacch. 1. 26), a, um, adj. [formerly referred to EIKÔ, eoika, but Pott connects it with Sanscr. ēka = one, as if properly, one and uniform; others consider it as akin to aemulor, q. v.].

  I.

  A.. Of place, that extends or lies in a horizontal direction, plain, even, level, flat (esp. freq. in the strategic descriptions of the histt.;

  syn.: planus, aequalis, aequabilis, par, similis, justus): locus ad libellam aequus,

  level, Varr. R. R. 1, 6 fin.:

  aequus et planus locus,

  Cic. Caec. 17 fin.:

  in aequum locum se demittere,

  Caes. B. G. 7, 28: legio, quae paulo aequiore loco constiterat, id. ib. 7, 51:

  in aequum locum deducere,

  Sall. J. 42 (cf. in Gr. eis to isoW katabainein, Xen. Anab. 4, 6, 18).— Trop.:

  sive loquitur ex inferiore loco sive aequo sive ex superiore,

  i. e. before the judges, sitting on raised seats, or in the Senate, or in the assembly of the people from the rostra, Cic. de Or. 3, 6, 23:

  meos multos et ex superiore et ex aequo loco sermones habitos cum tuā summā laude,

  from the tribune, and on private matters, id. Fam. 3, 8.—In the histt., sometimes subst.: aequum, i, n., with a gen., level ground, a plain:

  facilem in aequo campi victoriam fore,

  Liv. 5, 38:

  ut primum agmen aequo, ceteri per acclive jugum insurgerent,

  Tac. Agr. 35:

  in aequum digredi,

  id. ib. 18:

  in aequo obstare,

  id. ib. 36; id. H. 4, 23.—Also, an eminence, if it rises without inequalities:

  dum Romanae cohortes in aequum eniterentur,

  up the slope, Tac. A. 2, 80.—As a level place is more favorable for military operations than an uneven one, aequus has the signif.,

  B.

  1.

  Of place:

  locum se aequum ad dimicandum dedisse,

  Caes. B. C. 3, 73:

  etsi non aequum locum videbat suis,

  Nep. Milt. 5, 4:

  non hic silvas nec paludes, sed aequis locis aequos deos,

  Tac. A. 1, 68. —

  2.

  Of time: judicium aequiore tempore fieri oportere, more propitious, Cic. Corn. Fragm. ap. Ascon. p. 72:

  et tempore et loco aequo,

  Liv. 26, 3:

  tempore aequo,

  Suet. Caes. 35.—

  3.

  In gen., of persons or things (freq. and class.), favorable, kind, friendly, benevolent, etc.; constr. absol. with dat., or in and acc. (in poets in with abl.).

  (α).

  Absol.:

  consequeris, ut eos ipsos, quos contra statuas, aequos placatosque dimittas,

  Cic. Or. 10, 34:

  nobilitate inimica, non aequo senatu,

  id. Q. Fr. 2, 3 med.:

  meis aequissimis utuntur auribus,

  id. Fam. 7, 33:

  oculis aspicere aequis,

  Verg. A. 4, 372:

  O dominum aequum et bonum,

  Suet. Aug. 53:

  boni et aequi et faciles domini,

  id. Tib. 29.—

  (β).

  With dat.:

  aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit,

  Ov. Tr. 1, 2, 6; id. A. A. 2, 310.—

  (γ).

  With in and acc.:

  quis hoc statuit, quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Maevium,

  Cic. Quint. 14.—

  (δ).

  With in and abl.:

  victor erat quamvis, aequus in hoste fuit,

  Prop. 4, 18, 28.—Hence,

  4.

  aequus, i, m. subst., a friend:

  ego ut me tibi amicissimum esse et aequi et iniqui intellegant, curabo,

  both friends and enemies, Cic. Fam. 3, 6 fin.:

  aequis iniquisque persuasum erat,

  Liv. 5, 45.

  II.

  That is equal to another in any quality, equal, like; and of things divided into two equal parts, a half:

  aequo censu censeri,

  Plaut. Trin. 2, 4, 92:

  partīs,

  Lucr. 3, 125; so Aur. Vict. Orig. 19, 1; and Vulg. 1 Reg. 30, 24:

  aequa erit mensura sagorum,

  ib. Exod. 26, 8:

  pondera,

  ib. Lev. 19, 36:

  portio,

  ib. 2 Mach. 8, 30:

  aequa dementia,

  Lucr. 1, 705 al.:

  aequā manu discedere,

  to come off with equal advantage, Sall. C. 39; so,

  aequo Marte pugnare,

  with equal success, Liv. 2, 6; Curt. 4, 15, 29; Flor. 4, 2, 48 al.:

  urbs erat in summo nubibus aequa jugo,

  Ov. P. 4, 7, 24:

  aequum vulnus utrique tulit,

  id. M. 9, 719 (cf. id. ib. 7, 803:

  aequales urebant pectora flammae): sequiturque patrem non passibus aequis,

  Verg. A. 2, 724:

  pars aequa mundi,

  Plin. 2, 19, 17, § 81:

  utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, i. e. aeque vicissim amaremus,

  Ter. Eun. 1, 2, 12:

  non tertiam portionem, verum aequam,

  Plin. 3, 1, 1, § 5 al. —Hence the adverbial phrases,

  1.

  Ex aequo, in like manner, in an equal degree, equally ( = ex isou, Hdt., Dem.), Lucr. 1, 854:

  dixit et ex aequo donis formaque probata, etc.,

  Ov. H. 16, 87; 20, 123; id. Am. 1, 10, 33; id. A. A. 2, 682; id. M. 3, 145; 4, 62; Liv. 36, 37:

  adversarum rerum ex aequo socii sunt (Fosi Cheruscis), cum in secundis minores fuissent,

  Tac. G. 36 fin. —

  2.

  In aequo esse or stare, to be equal:

  qui cogit mori nolentem, in aequo est, quique properantem impedit,

  Sen. Phoen. 98:

  ut naturam oderint, quod infra deos sumus, quod non in aequo illis stetimus,

  id. Ben. 2, 29: in aequo ponere aliquem alicui, to make equal, to put on an equality, to compare:

  in aequo eum (Philopoemenem) summis imperatoribus posuerunt,

  Liv. 39, 50 fin. —

  B.

  Morally.

  1.

  Of persons, fair, equitable, impartial in conduct toward others (diff. from justus, just; v. aequitas, II.); constr. absol., with dat.; more rarely with gen.:

  praetor aequus et sapiens,

  Cic. Verr. 2, 4, 65; 2, 5, 59:

  aequissimus aestimator et judex,

  id. Fin. 3, 2:

  praebere se aequum alicui,

  id. Fam. 2, 1:

  absentium aequi, praesentibus mobiles,

  benevolent toward, Tac. A. 6, 36.—

  2.

  Of things, fair, right, equitable, reasonable: ITA. SENATVS. AIQVOM. CENSVIT., S. C. de Bach. 1. 26: et aecum et rectum est, Pac. ap. Non. 261, 13 (Trag. Rel. p. 81 Rib.):

  aequa et honesta postulatio,

  Cic. Rosc. Am. 2:

  quod justum est et aequum, servis praestate,

  just and fair, Vulg. Col. 4, 1:

  postulo primum id, quod aequissimum est, ut, etc.,

  Cic. Clu. 2:

  aequa lex et omnibus utilis,

  id. Balb. 27:

  aequissimis legibus monere,

  Aur. Vict. Caes. 9, 5:

  aequae conditiones,

  Vell. 2, 25; see Fischer, Gr. II. 611.—Hence,

  3.

  ae-quum, i, n. subst., what is fair, equitable, or just; fairness, equity, or justice, etc.: jus atque aequum, Enn. ap. Non. p. 399, 10 (Trag. v. 224 Vahl.):

  utilitas justi prope mater et aequi,

  Hor. S. 1, 3, 98:

  aequi studium,

  Aur. Vict. Caes. 24, 6.—Often with comparatives, more than is right, proper, reasonable:

  lamentari amplius aequo,

  Lucr. 3, 966:

  injurias gravius aequo habere,

  to feel too deeply, Sall. C. 50:

  potus largius aequo,

  Hor. Ep. 2, 2, 215.—Hence, aequum est, it is reasonable, proper, right, etc.; constr. with acc. and inf., in good prose also with dat. pers. and ut, Rudd. II. p. 235, n. 21: nos quiescere aequom est, Enn. ap. Diom. p. 382 P. (Trag. v. 199 Vahl.):

  quae liberum scire aequom est adulescentem,

  Ter. Eun. 3, 2, 25:

  significant Imbecillorum esse aecum misererier omnīs,

  Lucr. 5, 1023:

  non est aequum nos derelinquere verbum Dei,

  Vulg. Act. 6, 2:

  aequius est mori quam auctoritatem imperii foedare,

  Aur. Vict. Epit. 12, 7:

  ut peritis? Ut piscatorem aequomst (sc. perire), fame sitique speque,

  Plaut. Rud. 2, 2, 7; so,

  sicut aequum est homini de potestate deorum timide et pauca dicamus,

  Cic. Imp. Pomp. 16, 47.—In Plaut., with abl.:

  plus vidissem quam med atque illo aequom foret,

  would be becoming in me and him, Plaut. Bacch. 3, 3, 84; id. Rud. prol. 47.—

  4.

  Aequum as subst. very freq. with bonum = aequitas, equitable conduct toward others, fairness, equity, etc.:

  neque quidquam queo aequi bonique ab eo impetrare,

  what is right and just, Plaut. Curc. 1, 1, 65:

  cum de jure civili, cum de aequo et bono disputaretur,

  Cic. Brut. 38:

  ex aequo et bono, non ex callido versutoque jure rem judicari oportere,

  id. Caecin. 23:

  fit reus magis ex aequo bonoque quam ex jure gentium,

  in accordance with justice and equity, Sall. J. 35.— Also without et:

  illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequum bonum tradiderunt,

  Cic. Top. 17.—So also, aequius melius, according to greater equily, Cic. Off. 3, 15; id. Top. 17.—

  C.

  Of a state of mind, even, unruffled, calm, composed, tranquil, patient, enduring (cf. aequitas, II. B.);

  esp. freq. with animus or mens: animus aequos optumum est aerumnae condimentum,

  Plaut. Rud. 2, 3, 71:

  concedo et quod animus aequus est et quia necesse est,

  Cic. Rosc. Am. 50:

  quodadest memento Componere aequus,

  Hor. C. 3, 29, 32:

  tentantem majora, fere praesentibus aequum,

  id. Ep. 1, 17, 24;

  and so, aequam memento rebus in arduis Servare mentem, etc.,

  id. C. 2, 3, 1.—Esp. freq. in the adv. abl.: aequo (aequiore, aequissimo) animo, with even mind, with equanimity, patiently, calmly, quietly, with forbearance: ego, nisi Bibulus adniteretur de triumpho, aequo animo essem, nunc vero aischron siôpan, Cic. Att. 6, 8:

  carere aequo animo aliquā re,

  id. Brut. 6:

  ferre aliquid,

  Nep. Dion. 6, 7; Aur. Vict. Orig. 6, 3:

  accipere,

  Sall. C. 3, 2:

  tolerare,

  id. J. 31:

  quo aequiore animo Germanicus celerem successionem operiretur,

  Suet. Tib. 25:

  testem se in judiciis interrogari aequissimo animo patiebatur,

  id. Aug. 56.—In eccl. Lat. = bono animo:

  aequo animo esto,

  be of good cheer, Vulg. 3 Reg. 21, 7:

  aequo animo (aliquis) est? Psallat,

  ib. Jacob. 5, 13.—Hence: aequi bonique facere aliquid, to regard as fair and reasonable (prop., a gen. of value, Roby, § 1191), to put up with, be content with, submit to, acquiesce in, etc.:

  istuc aequi bonique facio,

  Ter. Heaut. 4, 5, 40: tranquillissimus animus meus totum istuc aequi boni [p. 59] facit, Cic. Att. 7, 7; Liv. 34, 22 fin.:

  aequi istuc faciam,

  it will be all the same to me, Plaut. Mil. 3, 1, 189.—So also:

  aequi bonique dicere,

  to propose any thing reasonable, Ter. Phorm. 4, 3, 32.—Hence, aequē, adv., in like manner, equally, just as = ex aequo, pariter, Gr. isôs, omoiôs (indicating the entire equality of two objects compared, while similiter denotes only likeness):

  eā (benevolentiā) non pariter omnes egemus… honore et gloriā fortasse non aeque omnes egent,

  Cic. Off. 2, 8, 30:

  non possum ego non aut proxime atque ille aut etiam aeque laborare,

  id. Fam. 9, 13, 2:

  universa aeque eveniunt justo et impio,

  Vulg. Eccl. 9, 2.

  1.

  In the comic poets with cum or the comp. abl. (cf. adaeque); in Cic. and good class. authors gen. with et, atque, ac, ac si; less class. with quam, ut, quam ut; in Petr. with tamquam.

  (α).

  Aeque—cum:

  animum advorte, ut aeque mecum haec scias,

  Plaut. As. 2, 2, 66, id. Poen. prol. 47: novi aeque omnia tecum, Ter Phorm. 5, 9, 43. But in Plaut. As. 4, 1, 26, tecum una postea aeque pocla potitet, una belongs with tecum to potitet, and aeque is put absol. (sc. ut tu).—

  (β).

  Aeque with comp. abl.:

  nullus est hoc meticulosus aeque,

  as this person, Plaut. Am. 1, 1, 137:

  qui me in terrā aeque fortunatus erit,

  id. Curc. 1, 2, 51.—

  (γ).

  Aeque—et or aeque— que (as in Gr. ison kai, isa kai, Soph. Oed. Tyr. 611;

  Thuc. 3, 14). nisi aeque amicos et nosmet ipsos diligamus,

  equally as ourselves, Cic. Fin. 1, 20, 67. versūs aeque prima et media et extrema pars attenditur, id. de Or. 3, 50, 192; id. Rosc. Com. 1, 2; so id. Mur. 13, 28; id. Clu. 69, 195, id. Tusc. 2, 26, 62 al.:

  quod Aeque neglectum pueris senibusque nocebit,

  Hor. Ep. 1, 1, 26.—

  (δ).

  Aeque—atque, —ac, —ac si, as… as; as much as, as: vide ne, quem tu esse hebetem deputes aeque ac pecus, is, etc., Att. ap. Cic. Div. 1, 22, 45: pumex non aeque aridus atque hic est senex, Plaut Aul. 2, 4, 18; Ter. Phorm 1, 2, 43; Varr. R. R. 3, 8, 2:

  nisi haberes, qui illis aeque ac tu ipse gauderet,

  Cic. Lael. 6, 22:

  sed me colit et observat aeque atque patronum suum,

  id. Fam. 13, 69; 2, 2; so id. Brut. 71, 248; id. Rosc. Am. 40, 116; Cels. 6, 15; Tac. H. 4, 5; Suet. Caes. 12 al.: aeque ac si. with the subj., just as if. altogether as if:

  Egnatii absentis rem ut tueare, aeque a te peto ac si mea negotia essent,

  Cic. Fam. 13, 43, 3; Auct Her 2, 13, 19: quo factum est, ut jumenta aeque nitida ex castellis educeret ac si in campestribus ea locis habuisset, Nep Eum. 5. 6; Liv. 10, 7, 4; 44, 22, 5 al.—

  (ε).

  Aeque— quam (only in Plaut. and prose writers from the Aug. per.;

  neither in Cic. nor in Cæs.),

  as… as, in the same manner as, as well… as, like, Plaut. Mil. 2, 5, 55;

  nullum esse agrum aeque feracem quam hic est,

  id. Epid. 2, 3, 1:

  nihil aeque eos terruit quam robur et color imperatoris,

  Liv. 28, 26, 14, 5, 6, 11; so 5, 3, 4; 31, 1, 3;

  in navibus posita aeque quam in aedificiis,

  Plin. 2, 81, 83, § 196; so 2, 70, 72, § 180; Tac. A. 14, 38; id. H. 2, 10; 4, 52; Suet. Aug. 64, 89; id. Galb. 4 al.—

  (ζ).

  Aeque—ut, a rare combination, and unworthy of imitation (in authors of the class. per. its reception rests, for the most part, upon false readings for aeque et or aeque ac), as much as, like, cui nihil aeque in causis agendis ut brevitas placet, Plin. Ep. 1, 20, 1 Keil. accinctus aeque ut discinctus, Vulg. 3 Reg. 20, 11. Possidebitis eam (terram) singuli aeque ut frater suus, ib. Ezech. 47, 14:

  idemque proficeret aeque ut rosaceum,

  Plin. 23, 4, 45, § 89, where Jan reads proficeret quod rosaceum. —In Plaut. once aeque—quasi for the class. aeque ac. quem videam aeque esse maestum quasi dies si dicta sit, Plaut. As. 5, 1, 11 Fleck.—

  (η).

  Sometimes aeque—aeque, as well as, as much as. aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque, Hor. Ep. 1, 1, 25:

  aeque discordiam praepositorum, aeque concordiam subjectis exitiosam,

  Tac. Agr. 15.—

  2.

  The comparison is often to be supplied from the whole sentence or context; hence, aeque stands absol. for aeque ac, etc. (ante-class. freq.; also in Cic. and Liv.), equally, as much as, as: eadem oratio non aeque valet, Enn. ap. Gell. 11, 4 (from Eurip. Hec. 295: logos… ou tauton sthenei):

  satin habes, si feminarum nullast quam aeque diligam?

  Plaut. Am. 1, 3, 11: Aetna mons non aeque altus, id. Mil. 4, 2, 73; 4, 7, 10; id. Most. 1, 3, 85, etc.; Ter. Phorm. 3, 3, 32; Cic. Fam. 4, 6, 1; so id. ib. 5, 21; id. Fin. 4, 33, 62:

  aeque sons,

  Liv. 29, 19, 2;

  so 29, 19, 4 al.: aeque non est dubium,

  it is as little doubtful, Plin. 2, 15, 13, § 68.—

  3.

  With omnes, uterque, and definite numerals, to indicate that a thing applies equally to all the objects designated, equally:

  non omnia eadem aeque omnibus suavia esse scito,

  Plaut. As. 3, 3, 51; Ter. Hec. 2, 1, 2; so Cic. Off. 2, 8, 31; id. Fin. 4, 27, 75 al.:

  etsi utrique nostrum prope aeque gratae erant (litterae),

  id. Fam. 13, 18; so id. Quint. 28, 86; Verg. G. 3, 118; Ov. Tr. 3, 8, 33; id. Fast. 1, 226:

  aeque ambo pares,

  Plaut. Men. 5, 9, 60:

  duae trabes aeque longae,

  Caes. B. C. 2, 10; Suet. Aug. 101. —

  4.

  Sometimes absol., with several substantives, alike, equally:

  Tragici et comici Numquam aeque sunt meditati,

  Plaut. Pers. 4, 2, 4. imperium bonus ignavus aeque sibi exoptant, Sall. C. 11.—

  5.

  In Plaut. Capt. 3, 5, 42, nec est mihi quisquam, melius aeque cui velim, melius velle is, perhaps, to be taken together as a phrase, and the comp. considered as used in a restricted sense, as in melius est. Others consider the comp. as used for the simple positive; cf. adaeque.—

  B.

  Justly, with equity:

  mihi id aeque factum arbitror,

  Plaut. Mil. 5, 22 dub. (Ritschl: jureque id factum arbitror).— Comp.: ferro quam fame aequius perituros, more willingly, Sall. H. Fragm.— Sup.:

  aequissime jus dicere,

  Aur. Vict. Epit. 11, 2:

  judicas ut qui aequissime,

  Sid. 15, Ep. 11.

  ► An old adverb.

  form, aequĭter, also occurs: praeda per participes aequiter partita est, Liv. Andr. ap. Non. 512, 31; so Pac. ib., Att. ib., and Plaut. acc. to Prisc. 1010 P.

  Lewis & Short latin dictionary > aequum

• 17
  aequus
  
  

  aequus ( aecus, Pac. 32 Rib.; Lucr. 5, 1023 Lachm. and Munro; AIQVOS, S. C. de Bacch. 1. 26), a, um, adj. [formerly referred to EIKÔ, eoika, but Pott connects it with Sanscr. ēka = one, as if properly, one and uniform; others consider it as akin to aemulor, q. v.].

  I.

  A.. Of place, that extends or lies in a horizontal direction, plain, even, level, flat (esp. freq. in the strategic descriptions of the histt.;

  syn.: planus, aequalis, aequabilis, par, similis, justus): locus ad libellam aequus,

  level, Varr. R. R. 1, 6 fin.:

  aequus et planus locus,

  Cic. Caec. 17 fin.:

  in aequum locum se demittere,

  Caes. B. G. 7, 28: legio, quae paulo aequiore loco constiterat, id. ib. 7, 51:

  in aequum locum deducere,

  Sall. J. 42 (cf. in Gr. eis to isoW katabainein, Xen. Anab. 4, 6, 18).— Trop.:

  sive loquitur ex inferiore loco sive aequo sive ex superiore,

  i. e. before the judges, sitting on raised seats, or in the Senate, or in the assembly of the people from the rostra, Cic. de Or. 3, 6, 23:

  meos multos et ex superiore et ex aequo loco sermones habitos cum tuā summā laude,

  from the tribune, and on private matters, id. Fam. 3, 8.—In the histt., sometimes subst.: aequum, i, n., with a gen., level ground, a plain:

  facilem in aequo campi victoriam fore,

  Liv. 5, 38:

  ut primum agmen aequo, ceteri per acclive jugum insurgerent,

  Tac. Agr. 35:

  in aequum digredi,

  id. ib. 18:

  in aequo obstare,

  id. ib. 36; id. H. 4, 23.—Also, an eminence, if it rises without inequalities:

  dum Romanae cohortes in aequum eniterentur,

  up the slope, Tac. A. 2, 80.—As a level place is more favorable for military operations than an uneven one, aequus has the signif.,

  B.

  1.

  Of place:

  locum se aequum ad dimicandum dedisse,

  Caes. B. C. 3, 73:

  etsi non aequum locum videbat suis,

  Nep. Milt. 5, 4:

  non hic silvas nec paludes, sed aequis locis aequos deos,

  Tac. A. 1, 68. —

  2.

  Of time: judicium aequiore tempore fieri oportere, more propitious, Cic. Corn. Fragm. ap. Ascon. p. 72:

  et tempore et loco aequo,

  Liv. 26, 3:

  tempore aequo,

  Suet. Caes. 35.—

  3.

  In gen., of persons or things (freq. and class.), favorable, kind, friendly, benevolent, etc.; constr. absol. with dat., or in and acc. (in poets in with abl.).

  (α).

  Absol.:

  consequeris, ut eos ipsos, quos contra statuas, aequos placatosque dimittas,

  Cic. Or. 10, 34:

  nobilitate inimica, non aequo senatu,

  id. Q. Fr. 2, 3 med.:

  meis aequissimis utuntur auribus,

  id. Fam. 7, 33:

  oculis aspicere aequis,

  Verg. A. 4, 372:

  O dominum aequum et bonum,

  Suet. Aug. 53:

  boni et aequi et faciles domini,

  id. Tib. 29.—

  (β).

  With dat.:

  aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit,

  Ov. Tr. 1, 2, 6; id. A. A. 2, 310.—

  (γ).

  With in and acc.:

  quis hoc statuit, quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Maevium,

  Cic. Quint. 14.—

  (δ).

  With in and abl.:

  victor erat quamvis, aequus in hoste fuit,

  Prop. 4, 18, 28.—Hence,

  4.

  aequus, i, m. subst., a friend:

  ego ut me tibi amicissimum esse et aequi et iniqui intellegant, curabo,

  both friends and enemies, Cic. Fam. 3, 6 fin.:

  aequis iniquisque persuasum erat,

  Liv. 5, 45.

  II.

  That is equal to another in any quality, equal, like; and of things divided into two equal parts, a half:

  aequo censu censeri,

  Plaut. Trin. 2, 4, 92:

  partīs,

  Lucr. 3, 125; so Aur. Vict. Orig. 19, 1; and Vulg. 1 Reg. 30, 24:

  aequa erit mensura sagorum,

  ib. Exod. 26, 8:

  pondera,

  ib. Lev. 19, 36:

  portio,

  ib. 2 Mach. 8, 30:

  aequa dementia,

  Lucr. 1, 705 al.:

  aequā manu discedere,

  to come off with equal advantage, Sall. C. 39; so,

  aequo Marte pugnare,

  with equal success, Liv. 2, 6; Curt. 4, 15, 29; Flor. 4, 2, 48 al.:

  urbs erat in summo nubibus aequa jugo,

  Ov. P. 4, 7, 24:

  aequum vulnus utrique tulit,

  id. M. 9, 719 (cf. id. ib. 7, 803:

  aequales urebant pectora flammae): sequiturque patrem non passibus aequis,

  Verg. A. 2, 724:

  pars aequa mundi,

  Plin. 2, 19, 17, § 81:

  utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, i. e. aeque vicissim amaremus,

  Ter. Eun. 1, 2, 12:

  non tertiam portionem, verum aequam,

  Plin. 3, 1, 1, § 5 al. —Hence the adverbial phrases,

  1.

  Ex aequo, in like manner, in an equal degree, equally ( = ex isou, Hdt., Dem.), Lucr. 1, 854:

  dixit et ex aequo donis formaque probata, etc.,

  Ov. H. 16, 87; 20, 123; id. Am. 1, 10, 33; id. A. A. 2, 682; id. M. 3, 145; 4, 62; Liv. 36, 37:

  adversarum rerum ex aequo socii sunt (Fosi Cheruscis), cum in secundis minores fuissent,

  Tac. G. 36 fin. —

  2.

  In aequo esse or stare, to be equal:

  qui cogit mori nolentem, in aequo est, quique properantem impedit,

  Sen. Phoen. 98:

  ut naturam oderint, quod infra deos sumus, quod non in aequo illis stetimus,

  id. Ben. 2, 29: in aequo ponere aliquem alicui, to make equal, to put on an equality, to compare:

  in aequo eum (Philopoemenem) summis imperatoribus posuerunt,

  Liv. 39, 50 fin. —

  B.

  Morally.

  1.

  Of persons, fair, equitable, impartial in conduct toward others (diff. from justus, just; v. aequitas, II.); constr. absol., with dat.; more rarely with gen.:

  praetor aequus et sapiens,

  Cic. Verr. 2, 4, 65; 2, 5, 59:

  aequissimus aestimator et judex,

  id. Fin. 3, 2:

  praebere se aequum alicui,

  id. Fam. 2, 1:

  absentium aequi, praesentibus mobiles,

  benevolent toward, Tac. A. 6, 36.—

  2.

  Of things, fair, right, equitable, reasonable: ITA. SENATVS. AIQVOM. CENSVIT., S. C. de Bach. 1. 26: et aecum et rectum est, Pac. ap. Non. 261, 13 (Trag. Rel. p. 81 Rib.):

  aequa et honesta postulatio,

  Cic. Rosc. Am. 2:

  quod justum est et aequum, servis praestate,

  just and fair, Vulg. Col. 4, 1:

  postulo primum id, quod aequissimum est, ut, etc.,

  Cic. Clu. 2:

  aequa lex et omnibus utilis,

  id. Balb. 27:

  aequissimis legibus monere,

  Aur. Vict. Caes. 9, 5:

  aequae conditiones,

  Vell. 2, 25; see Fischer, Gr. II. 611.—Hence,

  3.

  ae-quum, i, n. subst., what is fair, equitable, or just; fairness, equity, or justice, etc.: jus atque aequum, Enn. ap. Non. p. 399, 10 (Trag. v. 224 Vahl.):

  utilitas justi prope mater et aequi,

  Hor. S. 1, 3, 98:

  aequi studium,

  Aur. Vict. Caes. 24, 6.—Often with comparatives, more than is right, proper, reasonable:

  lamentari amplius aequo,

  Lucr. 3, 966:

  injurias gravius aequo habere,

  to feel too deeply, Sall. C. 50:

  potus largius aequo,

  Hor. Ep. 2, 2, 215.—Hence, aequum est, it is reasonable, proper, right, etc.; constr. with acc. and inf., in good prose also with dat. pers. and ut, Rudd. II. p. 235, n. 21: nos quiescere aequom est, Enn. ap. Diom. p. 382 P. (Trag. v. 199 Vahl.):

  quae liberum scire aequom est adulescentem,

  Ter. Eun. 3, 2, 25:

  significant Imbecillorum esse aecum misererier omnīs,

  Lucr. 5, 1023:

  non est aequum nos derelinquere verbum Dei,

  Vulg. Act. 6, 2:

  aequius est mori quam auctoritatem imperii foedare,

  Aur. Vict. Epit. 12, 7:

  ut peritis? Ut piscatorem aequomst (sc. perire), fame sitique speque,

  Plaut. Rud. 2, 2, 7; so,

  sicut aequum est homini de potestate deorum timide et pauca dicamus,

  Cic. Imp. Pomp. 16, 47.—In Plaut., with abl.:

  plus vidissem quam med atque illo aequom foret,

  would be becoming in me and him, Plaut. Bacch. 3, 3, 84; id. Rud. prol. 47.—

  4.

  Aequum as subst. very freq. with bonum = aequitas, equitable conduct toward others, fairness, equity, etc.:

  neque quidquam queo aequi bonique ab eo impetrare,

  what is right and just, Plaut. Curc. 1, 1, 65:

  cum de jure civili, cum de aequo et bono disputaretur,

  Cic. Brut. 38:

  ex aequo et bono, non ex callido versutoque jure rem judicari oportere,

  id. Caecin. 23:

  fit reus magis ex aequo bonoque quam ex jure gentium,

  in accordance with justice and equity, Sall. J. 35.— Also without et:

  illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequum bonum tradiderunt,

  Cic. Top. 17.—So also, aequius melius, according to greater equily, Cic. Off. 3, 15; id. Top. 17.—

  C.

  Of a state of mind, even, unruffled, calm, composed, tranquil, patient, enduring (cf. aequitas, II. B.);

  esp. freq. with animus or mens: animus aequos optumum est aerumnae condimentum,

  Plaut. Rud. 2, 3, 71:

  concedo et quod animus aequus est et quia necesse est,

  Cic. Rosc. Am. 50:

  quodadest memento Componere aequus,

  Hor. C. 3, 29, 32:

  tentantem majora, fere praesentibus aequum,

  id. Ep. 1, 17, 24;

  and so, aequam memento rebus in arduis Servare mentem, etc.,

  id. C. 2, 3, 1.—Esp. freq. in the adv. abl.: aequo (aequiore, aequissimo) animo, with even mind, with equanimity, patiently, calmly, quietly, with forbearance: ego, nisi Bibulus adniteretur de triumpho, aequo animo essem, nunc vero aischron siôpan, Cic. Att. 6, 8:

  carere aequo animo aliquā re,

  id. Brut. 6:

  ferre aliquid,

  Nep. Dion. 6, 7; Aur. Vict. Orig. 6, 3:

  accipere,

  Sall. C. 3, 2:

  tolerare,

  id. J. 31:

  quo aequiore animo Germanicus celerem successionem operiretur,

  Suet. Tib. 25:

  testem se in judiciis interrogari aequissimo animo patiebatur,

  id. Aug. 56.—In eccl. Lat. = bono animo:

  aequo animo esto,

  be of good cheer, Vulg. 3 Reg. 21, 7:

  aequo animo (aliquis) est? Psallat,

  ib. Jacob. 5, 13.—Hence: aequi bonique facere aliquid, to regard as fair and reasonable (prop., a gen. of value, Roby, § 1191), to put up with, be content with, submit to, acquiesce in, etc.:

  istuc aequi bonique facio,

  Ter. Heaut. 4, 5, 40: tranquillissimus animus meus totum istuc aequi boni [p. 59] facit, Cic. Att. 7, 7; Liv. 34, 22 fin.:

  aequi istuc faciam,

  it will be all the same to me, Plaut. Mil. 3, 1, 189.—So also:

  aequi bonique dicere,

  to propose any thing reasonable, Ter. Phorm. 4, 3, 32.—Hence, aequē, adv., in like manner, equally, just as = ex aequo, pariter, Gr. isôs, omoiôs (indicating the entire equality of two objects compared, while similiter denotes only likeness):

  eā (benevolentiā) non pariter omnes egemus… honore et gloriā fortasse non aeque omnes egent,

  Cic. Off. 2, 8, 30:

  non possum ego non aut proxime atque ille aut etiam aeque laborare,

  id. Fam. 9, 13, 2:

  universa aeque eveniunt justo et impio,

  Vulg. Eccl. 9, 2.

  1.

  In the comic poets with cum or the comp. abl. (cf. adaeque); in Cic. and good class. authors gen. with et, atque, ac, ac si; less class. with quam, ut, quam ut; in Petr. with tamquam.

  (α).

  Aeque—cum:

  animum advorte, ut aeque mecum haec scias,

  Plaut. As. 2, 2, 66, id. Poen. prol. 47: novi aeque omnia tecum, Ter Phorm. 5, 9, 43. But in Plaut. As. 4, 1, 26, tecum una postea aeque pocla potitet, una belongs with tecum to potitet, and aeque is put absol. (sc. ut tu).—

  (β).

  Aeque with comp. abl.:

  nullus est hoc meticulosus aeque,

  as this person, Plaut. Am. 1, 1, 137:

  qui me in terrā aeque fortunatus erit,

  id. Curc. 1, 2, 51.—

  (γ).

  Aeque—et or aeque— que (as in Gr. ison kai, isa kai, Soph. Oed. Tyr. 611;

  Thuc. 3, 14). nisi aeque amicos et nosmet ipsos diligamus,

  equally as ourselves, Cic. Fin. 1, 20, 67. versūs aeque prima et media et extrema pars attenditur, id. de Or. 3, 50, 192; id. Rosc. Com. 1, 2; so id. Mur. 13, 28; id. Clu. 69, 195, id. Tusc. 2, 26, 62 al.:

  quod Aeque neglectum pueris senibusque nocebit,

  Hor. Ep. 1, 1, 26.—

  (δ).

  Aeque—atque, —ac, —ac si, as… as; as much as, as: vide ne, quem tu esse hebetem deputes aeque ac pecus, is, etc., Att. ap. Cic. Div. 1, 22, 45: pumex non aeque aridus atque hic est senex, Plaut Aul. 2, 4, 18; Ter. Phorm 1, 2, 43; Varr. R. R. 3, 8, 2:

  nisi haberes, qui illis aeque ac tu ipse gauderet,

  Cic. Lael. 6, 22:

  sed me colit et observat aeque atque patronum suum,

  id. Fam. 13, 69; 2, 2; so id. Brut. 71, 248; id. Rosc. Am. 40, 116; Cels. 6, 15; Tac. H. 4, 5; Suet. Caes. 12 al.: aeque ac si. with the subj., just as if. altogether as if:

  Egnatii absentis rem ut tueare, aeque a te peto ac si mea negotia essent,

  Cic. Fam. 13, 43, 3; Auct Her 2, 13, 19: quo factum est, ut jumenta aeque nitida ex castellis educeret ac si in campestribus ea locis habuisset, Nep Eum. 5. 6; Liv. 10, 7, 4; 44, 22, 5 al.—

  (ε).

  Aeque— quam (only in Plaut. and prose writers from the Aug. per.;

  neither in Cic. nor in Cæs.),

  as… as, in the same manner as, as well… as, like, Plaut. Mil. 2, 5, 55;

  nullum esse agrum aeque feracem quam hic est,

  id. Epid. 2, 3, 1:

  nihil aeque eos terruit quam robur et color imperatoris,

  Liv. 28, 26, 14, 5, 6, 11; so 5, 3, 4; 31, 1, 3;

  in navibus posita aeque quam in aedificiis,

  Plin. 2, 81, 83, § 196; so 2, 70, 72, § 180; Tac. A. 14, 38; id. H. 2, 10; 4, 52; Suet. Aug. 64, 89; id. Galb. 4 al.—

  (ζ).

  Aeque—ut, a rare combination, and unworthy of imitation (in authors of the class. per. its reception rests, for the most part, upon false readings for aeque et or aeque ac), as much as, like, cui nihil aeque in causis agendis ut brevitas placet, Plin. Ep. 1, 20, 1 Keil. accinctus aeque ut discinctus, Vulg. 3 Reg. 20, 11. Possidebitis eam (terram) singuli aeque ut frater suus, ib. Ezech. 47, 14:

  idemque proficeret aeque ut rosaceum,

  Plin. 23, 4, 45, § 89, where Jan reads proficeret quod rosaceum. —In Plaut. once aeque—quasi for the class. aeque ac. quem videam aeque esse maestum quasi dies si dicta sit, Plaut. As. 5, 1, 11 Fleck.—

  (η).

  Sometimes aeque—aeque, as well as, as much as. aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque, Hor. Ep. 1, 1, 25:

  aeque discordiam praepositorum, aeque concordiam subjectis exitiosam,

  Tac. Agr. 15.—

  2.

  The comparison is often to be supplied from the whole sentence or context; hence, aeque stands absol. for aeque ac, etc. (ante-class. freq.; also in Cic. and Liv.), equally, as much as, as: eadem oratio non aeque valet, Enn. ap. Gell. 11, 4 (from Eurip. Hec. 295: logos… ou tauton sthenei):

  satin habes, si feminarum nullast quam aeque diligam?

  Plaut. Am. 1, 3, 11: Aetna mons non aeque altus, id. Mil. 4, 2, 73; 4, 7, 10; id. Most. 1, 3, 85, etc.; Ter. Phorm. 3, 3, 32; Cic. Fam. 4, 6, 1; so id. ib. 5, 21; id. Fin. 4, 33, 62:

  aeque sons,

  Liv. 29, 19, 2;

  so 29, 19, 4 al.: aeque non est dubium,

  it is as little doubtful, Plin. 2, 15, 13, § 68.—

  3.

  With omnes, uterque, and definite numerals, to indicate that a thing applies equally to all the objects designated, equally:

  non omnia eadem aeque omnibus suavia esse scito,

  Plaut. As. 3, 3, 51; Ter. Hec. 2, 1, 2; so Cic. Off. 2, 8, 31; id. Fin. 4, 27, 75 al.:

  etsi utrique nostrum prope aeque gratae erant (litterae),

  id. Fam. 13, 18; so id. Quint. 28, 86; Verg. G. 3, 118; Ov. Tr. 3, 8, 33; id. Fast. 1, 226:

  aeque ambo pares,

  Plaut. Men. 5, 9, 60:

  duae trabes aeque longae,

  Caes. B. C. 2, 10; Suet. Aug. 101. —

  4.

  Sometimes absol., with several substantives, alike, equally:

  Tragici et comici Numquam aeque sunt meditati,

  Plaut. Pers. 4, 2, 4. imperium bonus ignavus aeque sibi exoptant, Sall. C. 11.—

  5.

  In Plaut. Capt. 3, 5, 42, nec est mihi quisquam, melius aeque cui velim, melius velle is, perhaps, to be taken together as a phrase, and the comp. considered as used in a restricted sense, as in melius est. Others consider the comp. as used for the simple positive; cf. adaeque.—

  B.

  Justly, with equity:

  mihi id aeque factum arbitror,

  Plaut. Mil. 5, 22 dub. (Ritschl: jureque id factum arbitror).— Comp.: ferro quam fame aequius perituros, more willingly, Sall. H. Fragm.— Sup.:

  aequissime jus dicere,

  Aur. Vict. Epit. 11, 2:

  judicas ut qui aequissime,

  Sid. 15, Ep. 11.

  ► An old adverb.

  form, aequĭter, also occurs: praeda per participes aequiter partita est, Liv. Andr. ap. Non. 512, 31; so Pac. ib., Att. ib., and Plaut. acc. to Prisc. 1010 P.

  Lewis & Short latin dictionary > aequus

• 18
  aequus
  
  

  aequus (aecus), a, um, Adj. m. Compar. u. Superl., gleich, I) in sich selbst gleich, 1) eig.: a) von der Oberfläche des Bodens, eben, gerade = wagerecht, horizontal (Ggstz. superior od. inferior, acclivis od. declivis, pronus), locus, qui est ad libellam aequus, Varr.: aequus et planus locus, Cic.: in aequum locum se demittere, in die Ebene, Caes.: paulo aequiore loco consistere, Caes.: ex aequo loco loqui, im Senate (Ggstz. ex inferiore loco, zu den Richtern, die höher saßen, u. ex superiore loco, von der Tribüne zum Volke), Cic.; vgl. ex superiore et ex aequo loco sermones habitos, in öffentl. u. Privat-Angelegenheiten, Cic. – neutr. subst., aequum, ī, n., das ebene Terrain, die ebene Fläche ( das Niveau), das flache, freie Feld, facile in aequo campi victoriam fore, Liv.: in aequum descendere, degredi, Liv. a.u.: u. in aequum descendere bildl. = sich zu jmd. ganz herablassen, Sen.: ut primum agmen aequo, ceteri per acclive iugum insurgerent, Tac. – auch vom Plateau einer Anhöhe, in aequum eniti, Tac. ann. 2, 80 extr. – b) von andern Gegenständen, gleich, gerade, wagerecht, aequa frons (milit. t.t.), eine gleiche, gerade Linie od. Front, Liv.: statera posita examine aequo (mit gerade stehendem Zünglein = im Gleichgewicht), Suet.

  2) übtr.: a) wie unser nicht uneben = günstig, ge legen (Ggstz. iniquus), vom Orte, locum se aequum ad dimicandum dedisse, Caes.: etsi non aequum locum videbat suis, Nep.: ut locus procul muro satis aequus agendis vineis fuit, Liv.: ut quibus locus aequior esset, durch ihre Stellung mehr begünstigt, Liv. – von der Zeit = günstig gelegen, et tempore et loco aequo instructos, Liv.: neque tempore neque loco aequo, Suet.: iudicium aequiore tempore fieri oportere, Cic. fr. – b) vom Gemüt = sich gleichbleibend, gleichmütig, ruhig, gelassen, gleichgültig, zufrieden, geduldig, concedo, et quod animus aequus est et quia necesse est, Cic.: quidquid tribunus plebis loquitur, assuestis aequi (mit Gleichgültigkeit) audire, Liv.: u. so laudationem mortui aequis auribus audivit, Liv.: quod adest memento componere aequus, Hor.: aequam memento rebus in arduis servare mentem, Hor.: praesentibus aequus, zufrieden mit, Hor. – Bes. häufig im adverbial. Abl., aequo (aequiore, aequissimo) animo, mit Gleichmut, mit Gelassenheit, mit Befriedigung, mit Ruhe, getrosten Mutes, ruhig u. getrost, unbesorgt wegen des Ausgangs (Ggstz. animo iniquo), pati (absol.), Plaut.: pati od. ferre m. Akk. od. m. Akk. u. Infin., Cic.: aequiore quidam animo ferunt praecīdi spem suam quam trahi, Sen.: aequissimo animo ferre m. Akk. u. Infin., Suet.: aequo animo servitutem tolerare, Sall.: alqd accipere (aufnehmen), Sall.: animo aequo alqm spectare (zuse hen), Cic.: utrum aequo an iniquo animo mortem subieris, iam nihil refert, Lact. 3, 27, 8: animo aequissimo mori (Ggstz. animo iniquissimo), Cic. de sen. 83: im Plur., animis libentibus aut aequis alqd remittere, Cic.: eam sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum audire, Liv.

  II) der Beschaffenheit, Eigenschaft nach einem andern gleich, 1) eig.: a) gleich = gleich breit, gleich lang, gleich hoch, gleich weit, gleich schwer, α) von Gleichartigem: aequā latitudine, atque ille congesticius agger fuerat, Caes.: aequo fere spatio abesse, Caes.: aequo discrimine, Verg.: sequitur patrem non passibus aequis, begleitet den Vater mit kürzeren Schritten, Verg.: aequis pedibus procedere (vom Distichon), wie aequis numeris (vom Hexameter), Ov.: aequā lance, Cod. Theod.: aequā utrimque librā (im Gleichgewicht) alqd deportare alio, Plin. – β) von Ungleichartigem: urbs erat in summo nubibus aequa iugo, Ov.: aequum arcibus aggerem attollunt, Ov. – b) gleich = gleich verteilt, gleich zugewogen, gleich groß ( wie ἴσος), non tertia portio, verum aequa, Plin.: u. so oft aequis portionibus od. pensionibus (dare, solvere u. dgl.), in gleichen Raten, Liv.: m. Ang. des Vergleichungspunktes durch atque (ac), quam, cum m. Abl., aequo mendicus atque ille opulentissimus censetur censu ad Acheruntem mortuus, Plaut.: cum aequam partem tibi sumpseris, atque populo Romano miseris, Cic.: postulante patre eius, ut aequum ei ius in omnibus provinciis exercitibusque esset, quam erat ipsi, Vell.: utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, Ter.: aequo et pari cum civibus iure vivere, Cic.: ut ita sortem aequam sibi cum collega dent, Liv. (u. so m. folg. cum u. Abl. oft bei Liv., s. Fabri Liv. 21, 3, 6).

  2) übtr.: a) der innern Beschaffenheit nach gleich, α) übh., gleich = gleichgestellt, leges, Lucr.: in aequa laude ponere, für gleich lobenswert halten, Cic.: aequa condicio, aequum certamen proponitur, Liv.: aequi istuc faciam, das wird mir gleich gelten od. sein (gleichgültig sein), Plaut. mil. 784. – u. so die milit. t.t.: aequa pugna, gleicher, unentschiedener, schwankender, Liv.: aequo proelio od. aequo Marte (εξ ἴσου) discedere, das Gleichgewicht behaupten (Ggstz. superiorem esse od. discedere), Caes. u. Iustin.: so auch aequā manu discedere (Ggstz. superiorem esse), Sall.: u. aequā manu abscessum est, Tac.: aequis manibus dirimere pugnam, Liv.: aequo Marte (mit gleicher Aussicht auf den Sieg) pugnare, Liv., contendere, Flor. u. Curt. – β) der Zahl, den Kräften, dem Range nach gleich, gleichstehend (Ggstz. s uperior od. inferior), numerone an viribus aequi non sumus? Verg. – in superiores contumax, in aequos (gegen seinesgleichen) et pares fastidiosus, in inferiores crudelis, Cornif. rhet.: quia regibus aequa, nedum infima insolita sunt, weil Königen schon Gleichsetzung, geschweige denn die tiefste Erniedrigung etwas Ungewohntes ist, Tac. – dah. γ) die adverb. Ausdrücke: ex aequo, von gleicher Stufe aus, gleichmäßig, in gleichem Maße, auf gleiche Weise, sol ex aequo metā distabat utrāque, Ov.: ex aequo convenit, Tibull.: mundum ex aequo temperantia, was die Welt im Gleichgewicht erhält, Sen. – u. = εξ ἴσου, unter gleichen (politischen) Verhältnissen od. Bedingungen, mit gleichen Rechten (s. Weißenb. Liv. 37, 36, 5), ex aequo venire in amicitiam, Liv.: quae disceptatio ex aequo relicta est? Liv.: pax ex aequo utilis, Tac. – in aequo, auf gleicher Stufe, in gleicher Geltung, -Lage, in gleichen Verhältnissen, -Rechten, gew. mit esse, stare, zB. ne in aequo hostes vestri nostrique apud vos sint (gleiche Rechte bei euch haben) ac nos socii; immo ne meliore iure sint, Liv.: quod in aequo est, gleichviel gilt, Sen.: infra deos sumus, non in aequo illis stetimus, stehen nicht mit ihnen auf gleicher Stufe, Sen.: so auch industriosque aut ignavos pax in aequo tenet, auf gleicher Stufe, in gleichen Verhältnissen, Tac.: u. in aequo eum duarum potentissimarum gentium summis imperatoribus posuerunt, sie stellten ihn auf gleiche Stufe mit usw., Liv. – in aequo positum est mit folg. Infin., Val. Max. 6, 9 ext. 9.

  b) gleich gegen den einen wie gegen den andern verfahrend, bes. in Rechtssachen, billig (Ggstz. iniquus, iniustus), α) v. Pers., gerecht und billig, unparteiisch, arbiter, Plaut.: praetor, iudex, testis, Cic.: se alci aequum praebere, Cic.: ne plus iniquum possit quam aequum oratio, facite aequi sitis, Ter.: ab aequis atque etiam a propensis in hanc partem colamur, Cic. – β) v. Lebl., billig, recht und billig, iudicia, Cic.: condicio (Ggstz. iniqua versura), Nep.: aequa et honesta postulatio, Cic.: aequa lex et omnibus utilis, Cic.: quam orationem… aequam arbitror videri posse, Liv.: quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Naevium, Cic. – bes. oft aequum est = es ist billig, recht und billig (s. Wagner Plaut. aul. 122 u. Ter. heaut. 949), ut est aequum, Plaut.: deinde postulo, sive aequum est, te oro, Ter.: ut aequum censeo, Plaut.: at quibus verbis? modo »aequum sibi videri«, modo »non iniquum«, Cic.: m. Dat., sicut aequum est homini, Cic.: m. Abl. pers. ( wie dignus), plus vidissem, quam me atque illo aequum foret, für mich u. ihn sich ziemen würde, Plaut.: oft m. Infin. Pass., nunc non aequum est abduci, Plaut.: auch m. Infin. Act., ut facere aequum, Plaut.: meist m. Acc. c. Infin., aequum est vos ignoscere, Ter.: tibi me est aequum parēre, Verg.: aequum esse eum et officio meo consulere et tempori, Cic.: aequius vos erat candidatas venire, es war besser, Plaut.: seltener m. ut u. Konj., aequum tibi videatur, ut ego, alienum quod est, meum esse dicam, Plaut. – neutr. subst., aequum, ī, n., das Billige, die Billigkeit, quid in iure aut in aequo verum aut esset aut non esset, Cic.: utilitas iusti mater et aequi, Hor.: aequa postulare, Liv.: per aequa per iniqua, durch jedes billige oder unbillige Mittel, auf geradem oder ungeradem Wege, um jeden Preis, es koste, was es wolle, Liv. 2, 32, 7. – Abl. aequo bei Komparativen (= quam aequum est), als recht od. billig ist, allzu, nur zu sehr, miser amplius aequo, Plaut.: gravius aequo, Sall.: largius aequo Hor.: flagrantior aequo, Iuven. – oft verb. aequum et bonum u. aequum bonumque od. bl. aequum bonum, was recht und gut, recht und billig ist, das Rechte und Billige, Recht und Billigkeit, aequum bonum colere, Plaut.: fit reus magis ex aequo bonoque, quam ex iure gentium Bomilcar, Sall.: contra scriptum de aequo et bono dixit, Cic.: neque quicquam queo aequi bonique ab eo impetrare, auf dem Wege der Billigkeit, -der Güte, Plaut.: si tu aliquam partem aequi bonique dixeris, wenn du nur ein halbwegs billiges Wort sprichst, Ter.: Superl., hoc optumum atque aequissumum est, Plaut. – dah. als t.t. die Rechtsformel: quod od. quantum aequius melius od. melius aequius, wie es billiger und besser ist, Cic.: u. so utrumque fieri sit melius atque aequius, Quint. – u. endlich die Redensart aequi bonique od. bl. aequi boni facere alqd, etw. nach Rücksichten der Billigkeit beurteilen = etw. gut aufnehmen, sich gern gefallen lassen, sich in etw. fügen, mit etw. fürlieb nehmen, an etw. nicht mäkeln (s. Wagner Ter. heaut. 787), Ter., Liv. u. Cic.

  c) gegen andere gelassen, nachsichtig, ihnen gewogen, geneigt, wohlwollend, günstig (Ggstz. iniquus, inimicus), non aequa Pallas, ungünstige, grollende, Verg.: nobilitate inimicā, non aequo senatu, Cic.: aequo Iove, mit Jupiters Wohlwollen od. Beifall, Hor.: adeste aequo animo, schenkt ein geneigtes Gehör, Ter. (s. Spengel Ter. Andr. prol. 24): minus aequis animis auditus est Scipio, fand weniger geneigtes Gehör, Liv.: aequos adhiberent animos ad pacem accipiendam, möchten sich zur A. des Fr. geneigt zeigen, Liv.: meis aequissimis utuntur auribus, ich höre ihnen mit dem größten Vergnügen zu, Cic.: ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur, fand er ein recht geneigtes Gehör, Liv.: oculis aequis aspicere, Verg., videre, Curt. – m. Dat., alumnis, Hor.: aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit, Ov.: pater est aequus sorti utrique, meinem V. ist beides genehm, Verg.: ipsis est aër avibus non aequus, nicht heilsam, Verg. – m. in u. Abl. (der nähern Bestimmung), aequus in hoste fuit, Prop. 3, 19, 28. – Plur. subst., aequi, die Freunde (Ggstz. iniqui), gew. verb. aequi et iniqui, od. aequi iniquique, Freund und Feind, Ter., Cic. u. Liv. (s. Wagner Ter. heaut. prol. 27. Fabri Liv. 22, 26, 5): auch m. Genet., absentium aequi, Tac. ann. 6, 36. – / Arch. Nom. Sing. Mask. aequos, Plaut. aul. 187. Ter. adelph. 837. Verg. georg. 2, 225: Akk. Sing. Mask. aequom, Enn. tr. 138 (228). Plaut. capt. 995 u.ö. Ter. eun. 478 u. 870; heaut. 91 u.ö. Cato r.r. 146, 3. – arch. Form aiquos, Akk. aiquon, Corp. inscr. Latin. 1, 196, 27. – arch. Form aecus Enn. tr. 135 (226) u. 161 (147). Pacuv. tr. 32. Verg. Aen. 6, 129; 10, 450; 12, 20 R.; Liv. 42, 47, 3 W. Sen. contr. 9, 3 (26), 1. M. Caes. in Fronto ep. ad M. Caes. 4, 12. p. 61, 10 N. Gell. 4, 9, 12: aiquom = aequum, Corp. inscr. Lat. 1, 196, 11.

  lateinisch-deutsches > aequus

• 19
  aequus
  
  

  aequus (aecus), a, um, Adj. m. Compar. u. Superl., gleich, I) in sich selbst gleich, 1) eig.: a) von der Oberfläche des Bodens, eben, gerade = wagerecht, horizontal (Ggstz. superior od. inferior, acclivis od. declivis, pronus), locus, qui est ad libellam aequus, Varr.: aequus et planus locus, Cic.: in aequum locum se demittere, in die Ebene, Caes.: paulo aequiore loco consistere, Caes.: ex aequo loco loqui, im Senate (Ggstz. ex inferiore loco, zu den Richtern, die höher saßen, u. ex superiore loco, von der Tribüne zum Volke), Cic.; vgl. ex superiore et ex aequo loco sermones habitos, in öffentl. u. Privat-Angelegenheiten, Cic. – neutr. subst., aequum, ī, n., das ebene Terrain, die ebene Fläche ( das Niveau), das flache, freie Feld, facile in aequo campi victoriam fore, Liv.: in aequum descendere, degredi, Liv. a.u.: u. in aequum descendere bildl. = sich zu jmd. ganz herablassen, Sen.: ut primum agmen aequo, ceteri per acclive iugum insurgerent, Tac. – auch vom Plateau einer Anhöhe, in aequum eniti, Tac. ann. 2, 80 extr. – b) von andern Gegenständen, gleich, gerade, wagerecht, aequa frons (milit. t.t.), eine gleiche, gerade Linie od. Front, Liv.: statera posita examine aequo (mit gerade stehendem Zünglein = im Gleichgewicht), Suet.

  2) übtr.: a) wie unser nicht uneben = günstig, ge-

  ————

  legen (Ggstz. iniquus), vom Orte, locum se aequum ad dimicandum dedisse, Caes.: etsi non aequum locum videbat suis, Nep.: ut locus procul muro satis aequus agendis vineis fuit, Liv.: ut quibus locus aequior esset, durch ihre Stellung mehr begünstigt, Liv. – von der Zeit = günstig gelegen, et tempore et loco aequo instructos, Liv.: neque tempore neque loco aequo, Suet.: iudicium aequiore tempore fieri oportere, Cic. fr. – b) vom Gemüt = sich gleichbleibend, gleichmütig, ruhig, gelassen, gleichgültig, zufrieden, geduldig, concedo, et quod animus aequus est et quia necesse est, Cic.: quidquid tribunus plebis loquitur, assuestis aequi (mit Gleichgültigkeit) audire, Liv.: u. so laudationem mortui aequis auribus audivit, Liv.: quod adest memento componere aequus, Hor.: aequam memento rebus in arduis servare mentem, Hor.: praesentibus aequus, zufrieden mit, Hor. – Bes. häufig im adverbial. Abl., aequo (aequiore, aequissimo) animo, mit Gleichmut, mit Gelassenheit, mit Befriedigung, mit Ruhe, getrosten Mutes, ruhig u. getrost, unbesorgt wegen des Ausgangs (Ggstz. animo iniquo), pati (absol.), Plaut.: pati od. ferre m. Akk. od. m. Akk. u. Infin., Cic.: aequiore quidam animo ferunt praecīdi spem suam quam trahi, Sen.: aequissimo animo ferre m. Akk. u. Infin., Suet.: aequo animo servitutem tolerare, Sall.: alqd accipere (aufnehmen), Sall.: animo aequo alqm spectare (zuse-

  ————

  hen), Cic.: utrum aequo an iniquo animo mortem subieris, iam nihil refert, Lact. 3, 27, 8: animo aequissimo mori (Ggstz. animo iniquissimo), Cic. de sen. 83: im Plur., animis libentibus aut aequis alqd remittere, Cic.: eam sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum audire, Liv.

  II) der Beschaffenheit, Eigenschaft nach einem andern gleich, 1) eig.: a) gleich = gleich breit, gleich lang, gleich hoch, gleich weit, gleich schwer, α) von Gleichartigem: aequā latitudine, atque ille congesticius agger fuerat, Caes.: aequo fere spatio abesse, Caes.: aequo discrimine, Verg.: sequitur patrem non passibus aequis, begleitet den Vater mit kürzeren Schritten, Verg.: aequis pedibus procedere (vom Distichon), wie aequis numeris (vom Hexameter), Ov.: aequā lance, Cod. Theod.: aequā utrimque librā (im Gleichgewicht) alqd deportare alio, Plin. – β) von Ungleichartigem: urbs erat in summo nubibus aequa iugo, Ov.: aequum arcibus aggerem attollunt, Ov. – b) gleich = gleich verteilt, gleich zugewogen, gleich groß ( wie ἴσος), non tertia portio, verum aequa, Plin.: u. so oft aequis portionibus od. pensionibus (dare, solvere u. dgl.), in gleichen Raten, Liv.: m. Ang. des Vergleichungspunktes durch atque (ac), quam, cum m. Abl., aequo mendicus atque ille opulentissimus censetur censu ad Acheruntem mortuus, Plaut.: cum aequam partem tibi sumpseris, atque po-

  ————

  pulo Romano miseris, Cic.: postulante patre eius, ut aequum ei ius in omnibus provinciis exercitibusque esset, quam erat ipsi, Vell.: utinam esset mihi pars aequa amoris tecum, Ter.: aequo et pari cum civibus iure vivere, Cic.: ut ita sortem aequam sibi cum collega dent, Liv. (u. so m. folg. cum u. Abl. oft bei Liv., s. Fabri Liv. 21, 3, 6).

  2) übtr.: a) der innern Beschaffenheit nach gleich, α) übh., gleich = gleichgestellt, leges, Lucr.: in aequa laude ponere, für gleich lobenswert halten, Cic.: aequa condicio, aequum certamen proponitur, Liv.: aequi istuc faciam, das wird mir gleich gelten od. sein (gleichgültig sein), Plaut. mil. 784. – u. so die milit. t.t.: aequa pugna, gleicher, unentschiedener, schwankender, Liv.: aequo proelio od. aequo Marte (εξ ἴσου) discedere, das Gleichgewicht behaupten (Ggstz. superiorem esse od. discedere), Caes. u. Iustin.: so auch aequā manu discedere (Ggstz. superiorem esse), Sall.: u. aequā manu abscessum est, Tac.: aequis manibus dirimere pugnam, Liv.: aequo Marte (mit gleicher Aussicht auf den Sieg) pugnare, Liv., contendere, Flor. u. Curt. – β) der Zahl, den Kräften, dem Range nach gleich, gleichstehend (Ggstz. s uperior od. inferior), numerone an viribus aequi non sumus? Verg. – in superiores contumax, in aequos (gegen seinesgleichen) et pares fastidiosus, in inferiores crudelis, Cornif. rhet.: quia

  ————

  regibus aequa, nedum infima insolita sunt, weil Königen schon Gleichsetzung, geschweige denn die tiefste Erniedrigung etwas Ungewohntes ist, Tac. – dah. γ) die adverb. Ausdrücke: ex aequo, von gleicher Stufe aus, gleichmäßig, in gleichem Maße, auf gleiche Weise, sol ex aequo metā distabat utrāque, Ov.: ex aequo convenit, Tibull.: mundum ex aequo temperantia, was die Welt im Gleichgewicht erhält, Sen. – u. = εξ ἴσου, unter gleichen (politischen) Verhältnissen od. Bedingungen, mit gleichen Rechten (s. Weißenb. Liv. 37, 36, 5), ex aequo venire in amicitiam, Liv.: quae disceptatio ex aequo relicta est? Liv.: pax ex aequo utilis, Tac. – in aequo, auf gleicher Stufe, in gleicher Geltung, -Lage, in gleichen Verhältnissen, -Rechten, gew. mit esse, stare, zB. ne in aequo hostes vestri nostrique apud vos sint (gleiche Rechte bei euch haben) ac nos socii; immo ne meliore iure sint, Liv.: quod in aequo est, gleichviel gilt, Sen.: infra deos sumus, non in aequo illis stetimus, stehen nicht mit ihnen auf gleicher Stufe, Sen.: so auch industriosque aut ignavos pax in aequo tenet, auf gleicher Stufe, in gleichen Verhältnissen, Tac.: u. in aequo eum duarum potentissimarum gentium summis imperatoribus posuerunt, sie stellten ihn auf gleiche Stufe mit usw., Liv. – in aequo positum est mit folg. Infin., Val. Max. 6, 9 ext. 9.

  ————

  verfahrend, bes. in Rechtssachen, billig (Ggstz. iniquus, iniustus), α) v. Pers., gerecht und billig, unparteiisch, arbiter, Plaut.: praetor, iudex, testis, Cic.: se alci aequum praebere, Cic.: ne plus iniquum possit quam aequum oratio, facite aequi sitis, Ter.: ab aequis atque etiam a propensis in hanc partem colamur, Cic. – β) v. Lebl., billig, recht und billig, iudicia, Cic.: condicio (Ggstz. iniqua versura), Nep.: aequa et honesta postulatio, Cic.: aequa lex et omnibus utilis, Cic.: quam orationem… aequam arbitror videri posse, Liv.: quod aequum sit in Quintium, id iniquum esse in Naevium, Cic. – bes. oft aequum est = es ist billig, recht und billig (s. Wagner Plaut. aul. 122 u. Ter. heaut. 949), ut est aequum, Plaut.: deinde postulo, sive aequum est, te oro, Ter.: ut aequum censeo, Plaut.: at quibus verbis? modo »aequum sibi videri«, modo »non iniquum«, Cic.: m. Dat., sicut aequum est homini, Cic.: m. Abl. pers. ( wie dignus), plus vidissem, quam me atque illo aequum foret, für mich u. ihn sich ziemen würde, Plaut.: oft m. Infin. Pass., nunc non aequum est abduci, Plaut.: auch m. Infin. Act., ut facere aequum, Plaut.: meist m. Acc. c. Infin., aequum est vos ignoscere, Ter.: tibi me est aequum parēre, Verg.: aequum esse eum et officio meo consulere et tempori, Cic.: aequius vos erat candidatas venire, es war besser, Plaut.: seltener m. ut u. Konj., aequum tibi videatur, ut ego, alienum quod est, meum

  ————

  esse dicam, Plaut. – neutr. subst., aequum, ī, n., das Billige, die Billigkeit, quid in iure aut in aequo verum aut esset aut non esset, Cic.: utilitas iusti mater et aequi, Hor.: aequa postulare, Liv.: per aequa per iniqua, durch jedes billige oder unbillige Mittel, auf geradem oder ungeradem Wege, um jeden Preis, es koste, was es wolle, Liv. 2, 32, 7. – Abl. aequo bei Komparativen (= quam aequum est), als recht od. billig ist, allzu, nur zu sehr, miser amplius aequo, Plaut.: gravius aequo, Sall.: largius aequo Hor.: flagrantior aequo, Iuven. – oft verb. aequum et bonum u. aequum bonumque od. bl. aequum bonum, was recht und gut, recht und billig ist, das Rechte und Billige, Recht und Billigkeit, aequum bonum colere, Plaut.: fit reus magis ex aequo bonoque, quam ex iure gentium Bomilcar, Sall.: contra scriptum de aequo et bono dixit, Cic.: neque quicquam queo aequi bonique ab eo impetrare, auf dem Wege der Billigkeit, -der Güte, Plaut.: si tu aliquam partem aequi bonique dixeris, wenn du nur ein halbwegs billiges Wort sprichst, Ter.: Superl., hoc optumum atque aequissumum est, Plaut. – dah. als t.t. die Rechtsformel: quod od. quantum aequius melius od. melius aequius, wie es billiger und besser ist, Cic.: u. so utrumque fieri sit melius atque aequius, Quint. – u. endlich die Redensart aequi bonique od. bl. aequi boni facere alqd, etw. nach Rücksichten der Billigkeit beurtei-

  ————

  len = etw. gut aufnehmen, sich gern gefallen lassen, sich in etw. fügen, mit etw. fürlieb nehmen, an etw. nicht mäkeln (s. Wagner Ter. heaut. 787), Ter., Liv. u. Cic.

  c) gegen andere gelassen, nachsichtig, ihnen gewogen, geneigt, wohlwollend, günstig (Ggstz. iniquus, inimicus), non aequa Pallas, ungünstige, grollende, Verg.: nobilitate inimicā, non aequo senatu, Cic.: aequo Iove, mit Jupiters Wohlwollen od. Beifall, Hor.: adeste aequo animo, schenkt ein geneigtes Gehör, Ter. (s. Spengel Ter. Andr. prol. 24): minus aequis animis auditus est Scipio, fand weniger geneigtes Gehör, Liv.: aequos adhiberent animos ad pacem accipiendam, möchten sich zur A. des Fr. geneigt zeigen, Liv.: meis aequissimis utuntur auribus, ich höre ihnen mit dem größten Vergnügen zu, Cic.: ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur, fand er ein recht geneigtes Gehör, Liv.: oculis aequis aspicere, Verg., videre, Curt. – m. Dat., alumnis, Hor.: aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit, Ov.: pater est aequus sorti utrique, meinem V. ist beides genehm, Verg.: ipsis est aër avibus non aequus, nicht heilsam, Verg. – m. in u. Abl. (der nähern Bestimmung), aequus in hoste fuit, Prop. 3, 19, 28. – Plur. subst., aequi, die Freunde (Ggstz. iniqui), gew. verb. aequi et iniqui, od. aequi iniquique, Freund und Feind, Ter., Cic. u. Liv. (s. Wagner Ter. heaut. prol.

  ————

  27. Fabri Liv. 22, 26, 5): auch m. Genet., absentium aequi, Tac. ann. 6, 36. – ⇒ Arch. Nom. Sing. Mask. aequos, Plaut. aul. 187. Ter. adelph. 837. Verg. georg. 2, 225: Akk. Sing. Mask. aequom, Enn. tr. 138 (228). Plaut. capt. 995 u.ö. Ter. eun. 478 u. 870; heaut. 91 u.ö. Cato r.r. 146, 3. – arch. Form aiquos, Akk. aiquon, Corp. inscr. Latin. 1, 196, 27. – arch. Form aecus Enn. tr. 135 (226) u. 161 (147). Pacuv. tr. 32. Verg. Aen. 6, 129; 10, 450; 12, 20 R.; Liv. 42, 47, 3 W. Sen. contr. 9, 3 (26), 1. M. Caes. in Fronto ep. ad M. Caes. 4, 12. p. 61, 10 N. Gell. 4, 9, 12: aiquom = aequum, Corp. inscr. Lat. 1, 196, 11.

  Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > aequus

Предложения с «memento mori»